Hatay'daki Üçağızlı II Mağarası'nda Tarihi Keşif: Neandertaller ve Modern İnsanlar Aynı Kültürü Paylaşmış Olabilir

Hatay-Malik Ördek

Hatay'ın Samandağ ilçesinde bulunan Üçağızlı II Mağarası, insanlık tarihine ışık tutacak önemli bir keşfe ev sahipliği yaptı. Yaklaşık 77 bin ila 47 bin yıl öncesine tarihlenen yerleşim katmanlarında yapılan araştırmalar, Neandertaller ile modern insanlar (Homo sapiens) arasında uzun yıllar devam eden kültürel sürekliliğin ve olası etkileşimlerin izlerini ortaya koydu.

Akdeniz kıyısında, Afrika ile Avrasya arasındaki tarih öncesi göç yolları üzerinde stratejik bir noktada bulunan mağara, uluslararası bilim dünyasının dikkatini çekmeye devam ediyor.

Gaziantep Üniversitesi'nden Prof. İsmail Baykara'nın liderliğinde, Türk, Fransız ve Japon araştırmacılardan oluşan ekip tarafından 2020-2024 yılları arasında titizlikle yürütülen kazılarda çok sayıda önemli bulguya ulaşıldı.

Araştırmalarda alt katmanlarda Neandertallere ait altı diş ile kısmi bir çene kemiği bulunurken, üst katmanlarda ise Homo sapiens fosilleri tespit edildi. Bu bulgular, iki insan türünün aynı mağarayı farklı dönemlerde kullandığını ortaya koyuyor.

Kazılarda ayrıca 19 binden fazla yontmataş alet gün yüzüne çıkarıldı. İncelemeler, Neandertaller ile modern insanların kullandığı taş alet teknolojisinin büyük ölçüde benzer olduğunu gösterdi. Aletlerin üretim teknikleri, kullanım biçimleri ve tipolojileri arasında dikkat çekici bir süreklilik gözlendi.

Mağarada bulunan 24 binden fazla hayvan kalıntısı ise her iki topluluğun benzer avlanma ve beslenme alışkanlıklarına sahip olduğunu ortaya koydu. Yaban keçisi, geyik gibi kara hayvanlarının yanı sıra deniz kaynaklarının da etkin biçimde kullanıldığı belirlendi.

Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri ise simgesel amaçlarla kullanıldığı düşünülen deniz kabukları oldu. Toplam 59 deniz kabuğu, bunların içinde de 29 Columbella rustica türüne ait örnek bulundu. Yenilebilir olmayan bu kabukların süs eşyası veya takı olarak kullanıldığı değerlendiriliyor. Aynı kabukların hem Neandertal hem de Homo sapiens katmanlarında bulunması, binlerce yıl boyunca devam eden ortak bir kültürel geleneğe işaret ediyor.

Bilim insanlarına göre bu keşif, daha önce yalnızca modern insanlara özgü olduğu düşünülen sembolik davranışların Neandertaller tarafından da benimsendiğini gösteriyor.

Kazı ekibinin başkanı Prof. İsmail Baykara, elde edilen sonuçların beklentilerin ötesinde olduğunu belirterek, Neandertaller ile Homo sapiens arasında bu kadar güçlü bir kültürel devamlılık beklemediklerini ifade etti. Araştırmacılar, iki insan türü arasındaki bilişsel gelişim, kültürel etkileşim ve olası genetik ilişkilerin ilerleyen çalışmalarla daha ayrıntılı biçimde inceleneceğini belirtiyor.

Hatay'ın Samandağ ilçesindeki Üçağızlı II Mağarası, yalnızca Türkiye arkeolojisi için değil, insanlık tarihinin anlaşılması açısından da dünyanın en önemli tarih öncesi araştırma alanlarından biri olmayı sürdürüyor. Kazı çalışmalarının ilerleyen dönemlerde yeni ve çarpıcı keşiflere kapı aralaması bekleniyor.