Günümüz Yunanistan’ının güney bölgesi olan Peloponez yarımadası, Yunanistan’ın başka bölgeleriyle birlikte, 14’üncü yüzyılın sonlarından itibaren Osmanlı İmparatorluğu tarafından yönetilmiş olan “Mora Eyaleti” idi.

Douglas Dakin gibi tarihçilere göre, bu bölgede yaşayanlar, o dönem diğer hükmeden güçlere kıyasla, Osmanlı yönetimini tercih etmişlerdir. Bunun farklı sebepleri vardı. İlk olarak, Osmanlıların vergileri, Venedikliler ve benzeri güçlerin vergilerine kıyasla, daha düşük bir seviyedeydi. Herhangi bir Romalı Katolik hükümdara kıyasla, Osmanlı yönetimi daha fazla hoşgörülü ve daha az sert nitelikteydi.

1821-1829 yıllarında Yunanistan'ın Osmanlı Devleti'nden bağımsızlığını kazanmasıyla sonuçlanan ayaklanma olarak bilinen Mora İsyanı, büyük bir vahşet tablosunu beraberinde getirdi.

Yunanistan’a bağımsızlık yolunu açan 1821 isyanı, Mora Yarımadası’nın güneyindeki Manya Burnu’nda yaşayan Yunanlıların Osmanlılara karşı 17 Mart 1821 tarihinde giriştikleri başkaldırı ile başlamıştır.

İsyanın ilk hedeflerinden biri Mora’nın merkezinde bulunan ve Osmanlı idaresinin Mora’daki yönetim merkezi olan Tripoliçe şehriydi. Çok sayıda varlıklı Türk ailesi orada ikamet etmekteydi.

Kısa süre içinde alevlenen ayaklanmalar, Avrupa'nın da desteğiyle hızlı bir şekilde yayıldı. 19. yüzyıl başlarında Mora'nın merkezi Tripoliçe'de nüfus 20 bin civarındaydı. Kayıtlara göre nüfusun bir kısmı Türklerden oluşuyordu.

Genel bir tanımlama ile Tripoliçe Katliamı, Yunan Bağımsızlık Savaşı'ndaki Tripoliçe kuşatması esnasında 23 Eylül 1821 günü şehrin düşmesi ile Müslümanların Türklerin katledilme olaylarıdır. 

İngiliz asker ve tarihçi Thomas Gordon, katledilen sivillerin sayısını 8.000 olarak tahmin ederken, 8.000 de Osmanlı askerinin öldürüldüğünü belirtmektedir.  

Yunan tarihi üzerinde uzman olan tarihçi ve yazar William St. Clair öldürülen sivillerin sayısının 10.000 üzerinde olduğunu belirtmiştir.

Bu katliam sırasında neler olduğu, çeşitli İngiliz akademik kaynaklarda ayrıntılı şekilde anlatılmıştır. İngiliz tarihçi Walter Alison Phillips, 1897 yılında yazmış olduğu kitabında, bu korkunç barbarlığı anlatırken aşağıdaki ifadelere yer vermiştir.

“Perişan yerli halk, üç gün boyunca barbar çetesinin şehvet ve zulmüne maruz kalmıştır. Hiçbir cinsiyet veya yaş grubu bağışlanmamıştır. Kadınlar ve çocuklar öldürülmeden önce işkenceye uğramışlardır.

Katliam o kadar kötü bir boyuta ulaşmıştır ki, Yunan Bağımsızlık Savaşı'nda başrol oynayan Yunan mareşali, Theodoros Kolokotronis şehre geldiğinde, “kapıdan kaleye kadar, atının nallarının yere hiçbir zaman değmediğini kendisi söylemiştir. Onun zafer yolu cesetlerle kaplanmıştı. Kadınların ve çocukların bulunduğu Müslüman kitleler, yakınlardaki dağlarda sığır gibi doğrandı."

Tarihçi William St. Clair ise, katliam sırasında Tripoliçe'de bulunan yabancı subayların gördüklerini şöyle anlattı; "10 binin üzerinde Türk öldürüldü. Paralarını sakladığı düşünülen tutsaklara işkence edildi. Kolları ve bacakları kesildi. Hamile olan kadınların karınları ve çocukların kafaları kesildi. Cumadan pazara kadar hava çığlık sesleriyle doluydu."

Sonuç olarak,

23 Eylül 1821 günü Tripoliçe’de on binlerce Türk, acımasız ve vahşi bir şekilde katledilmiştir.

İmparatorluk geleneğinden gelen ve Cumhuriyet Kültürüyle yoğrulan büyük ve Necip Türk milleti, acıları paylaşmayı bir zayıflık olarak gördüğü için bu güne kadar bu büyük trajediyi yeterince anmamıştır.

204 yıl önce Mora – Tripoliçe’de yaşanan bu katliamın izleri, acıları, üzüntü ve yası bizlerde unutulmayarak hep taze kalacak ve katliama maruz kalan şehitlerimizin aziz hatıraları her zaman saygıyla yad edilecektir.

Milliyetçiliğin farklı algılanıp, yönlendirildiği halk kitleleri, nerede olurlarsa olsunlar,  yaşadıkları toplumlara hep zararları olmaktadır.

Yararlanılan Kaynaklar: Tripoliçe Katliamı/https://www.haberler.com/https://www.rubasam.com/tripolice-soykirimi/, https://tr.wikipedia.org/,https://www.bing.com/, https://www.avim.org.tr/, Türk Dünyası Balkan Türkleri Destekleme ve İş Birliği Derneği/Aygün İlko  

Ali YURTSEVEN

23.09.2025